به گزارش میراث‌آریا، محمود رنجبر با تشریح جایگاه و کارکرد تاریخ شفاهی اظهار کرد: تاریخ شفاهی در واقع بیان مناسبات و روایت توده مردم از تاریخ است و یکی از ویژگی‌های مهم آن، بازگویی خاطرات، نکات و رویدادهایی است که در روایت‌های رسمی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

او با بیان اینکه ساختار تاریخ شفاهی با شیوه‌های متعارف تاریخ‌نگاری تفاوت دارد، افزود: تاریخ شفاهی بر ذهن و حافظه راوی تکیه می‌کند و موضوعاتی مانند رویدادها، اشخاص، مکان‌ها و جغرافیا را در بر می‌گیرد. بر همین اساس، گاهی یک شخصیت محور شکل‌گیری روایت تاریخ شفاهی قرار می‌گیرد و گاهی یک مکان یا جغرافیای مشخص، زمینه شکل‌گیری آن را فراهم می‌کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با اشاره به ارتباط تاریخ شفاهی و تاریخ رسمی تصریح کرد: اگر تاریخ رسمی را یک کلان‌روایت بدانیم، تاریخ شفاهی را می‌توان نوعی خرده‌روایت در نظر گرفت که امکان بازخوانی رویدادها را از زاویه دیدی متفاوت فراهم می‌کند و با افزودن رنگ، لحن و تجربه زیسته راویان، به شناخت ابعاد گوناگون گذشته یاری می‌رساند.

رنجبر ادامه داد: تاریخ شفاهی را می‌توان دستیار تاریخ رسمی دانست؛ به این معنا که پژوهشگران می‌توانند پیش از مطالعه تاریخ رسمی یا هم‌زمان با آن، از روایت‌های شفاهی بهره بگیرند. همچنین افرادی که درباره روایت‌های رسمی پرسش، نقد یا دیدگاه‌های متفاوتی دارند، می‌توانند از تاریخ شفاهی برای بررسی دوباره رویدادهای تاریخی استفاده کنند.

او در ادامه به روند شکل‌گیری و گسترش تاریخ شفاهی در گیلان اشاره کرد و گفت: تاریخ شفاهی گیلان، هم‌سو با تاریخ شفاهی ایران، در دو دوره کلی قابل بررسی است. دوره نخست به پیش از انقلاب اسلامی مربوط می‌شود که آثار منتشرشده در این حوزه بسیار محدود بود؛ اما در دوره دوم، به‌ویژه پس از انقلاب اسلامی و در سال‌های پس از جنگ، آثار ارزشمندی در زمینه تاریخ شفاهی منتشر شد.

این پژوهشگر با اشاره به گسترش موضوعات تاریخ شفاهی در سال‌های اخیر خاطرنشان کرد: در کنار تاریخ شفاهی محلی، تاریخ شفاهی اشخاص نیز مورد توجه قرار گرفته است و کتاب‌های متعددی درباره شخصیت‌های مختلف، زندگی، تجربه‌ها و خاطرات آنان به نگارش درآمده‌اند که می‌توانند منابع مهمی برای شناخت ابعاد اجتماعی و تاریخی گذشته باشند.

رنجبر در مجموع، تاریخ شفاهی را فرصتی برای شنیدن روایت‌های کمتر شنیده‌شده مردم و تکمیل شناخت تاریخی دانست؛ رویکردی که با ثبت خاطرات و تجربه‌های فردی و جمعی، امکان بررسی رویدادها از منظرهای متنوع را فراهم می‌کند.

انتهای پیام/